Checks & balances in financieel beheer Rijk kunnen beter en goedkoper

Voor het bepalen van verantwoordelijkheden en het hebben van de juiste checks and balances op het vlak van financieel beheer, maken veel organisaties gebruik van het three lines (of defense) model. Kort gezegd houdt dit model in dat verantwoordelijkheden in eerste instantie vooral gedragen moeten worden door degenen die ook verantwoordelijk zijn voor de (beleidsmatige) uitvoering. Zij worden daarbij gevraagd en ongevraagd ondersteund door tweedelijns-functionarissen, waaronder controllers. De derde linie vormt de internal audit, die onafhankelijke en objectieve assurance en adviezen geeft. Daarnaast is er de externe accountant, die de juistheid en volledigheid van de jaarrekening controleert.

In Nederland neemt de Auditdienst Rijk (ADR), onderdeel van het ministerie van Financiën, zowel de internal audit-taken als een groot deel van de externe accountantswerkzaamheden voor haar rekening. Dit is hoogst ongebruikelijk, want in vrijwel alle landen worden de accountantswerkzaamheden bij de centrale overheid ter hand genomen door een extern onafhankelijke rekenkamer, in ons land de Algemene Rekenkamer. Toen dit instituut inmiddels bijna vijf jaar geleden collegiaal werd gevisiteerd door een panel van internationale collega's constateerden zij dat de Rekenkamer in de praktijk te sterk steunt op de werkzaamheden van de ADR. In april 2024 zijn door de minister van Financïen  op verzoek van de Eerste en Tweede Kamer vier verbetervarianten gepresenteerd.

[....]