Gemeenten hebben steeds minder ruimte om te investeren

In het kort

• Ten opzichte van 2008 liggen de investeringen van gemeenten zo’n veertig procent lager.
• Komende kabinetsperiode krimpt de financiële ruimte van gemeenten opnieuw door ombuigingen op het gemeentefonds.
• Door de ombuigingen halveert de gemiddelde investeringsruimte van gemeenten.

De investeringen van gemeenten in niet-financiële vaste activa, zoals wegen, fietstunnels, riolering bij woningbouwprojecten, en het onderhoud van bestaande infrastructuur en onderwijs­gebouwen, zijn sinds 2009 flink gedaald en niet weer opgeveerd. Ten opzichte van 2008 liggen de investeringsuitgaven 40 procent lager (figuur 1), wat in prijzen 2024 neerkomt op een daling van 4,5 miljard euro.

Deze daling komt doordat na de kredietcrisis van 2009 de vastgoedmarkt instortte en het aantal nieuwbouw­woningen sterk afnam, waardoor gemeenten minder hoefden te investeren in het bouwrijp maken van de grond, de aanleg van infrastructuur en wijkvoorzieningen. Daarnaast verminderde het Rijk zijn investeringsbijdragen aan gemeenten, onder meer door het opheffen van het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing. Ook werd flink bezuinigd op inkomensoverdrachten aan gemeenten, zoals op het gemeentefonds, en kwam de begrotingsruimte van gemeenten verder onder druk te staan door de decentralisatie van taken op het gebied van maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg, waarbij aanzienlijke decentralisatiekortingen werden doorgevoerd (CPB, 2018).

[....]