Schaarse grond vraagt om meer markt én meer regie
De vraag naar ruimte voor woningen, bedrijven, natuur en energie-infrastructuur groeit, maar de verdeling van grond beweegt nauwelijks mee. De landbouw gebruikt meer dan de helft van de ruimte, maar droeg in 2021 slechts 1,3 procent direct bij aan het nationaal inkomen. Diensten en industrie verdienen het grootste deel op drie procent van het oppervlak. Dat agrarische grond niet sneller van functie wisselt, komt volgens de auteurs door markt- én overheidsfalen, zoals regels die de grondmarkt opknippen in aparte deelmarkten.
Daarom pleiten Wellen en Dieleman voor een dubbele koers. Het Rijk moet actiever sturen, bijvoorbeeld met voorkeursrecht en tijdelijke grondaankoop, of met kortingen op het gemeente- of provinciefonds als doelen niet worden gehaald. Tegelijk moet de markt beter werken. De aangekondigde planbatenheffing, die de waardestijging bij functiewijziging eenmalig belast, noemen zij een eerste stap. Verder gaat een jaarlijkse grondbelasting, die volgens hen economisch efficiënter is dan de ozb en speculatie ontmoedigt, al vergt die een grote stelselherziening. Zonder aandacht voor prikkels en verdelingseffecten blijft ruimtelijk beleid volgens hen niet alleen versnipperd, maar vooral onvoldoende toegerust voor de komende decennia.
Dit is een samenvatting van het volledige artikel op de site van ESB.
